SİYASİ VE MÜLKİ YAPI: TACİKİSTAN

SİYASİ VE MÜLKİ YAPI: TACİKİSTAN

Genel Bilgiler

Tacikistan’ın yüzölçümü 144,000 km kare, nüfusu 2018 yılı tahminlerine göre 8,5 milyonun üzerindedir. %80’den fazlası dağlık olan Tacikistan’da Pamir dağları vardır. Ceyhun nehrinin ana kolu, Pamir dağlarından doğan Pamir veya Panj adıyla Afganistan boyunca ilerler. Kuzeyden gelen Vahş (Kırgızistan’da doğar ve adına orada Kızılsu da denilir) ile birleştikten sonra adını Ceyhun (Amuderya) olarak devam ettirir. Ülke doğuda Doğu Türkistan, güneyde Afganistan, batıda Özbekistan ve kuzeyde Kırgızistan ile sınıra sahiptir. (Şekil: 10.4)

Nüfusun %84’ü Tacikler (dağ ve ova Tacikleri), %12’sini Özbekler ve geri kalan %4’ünü de diğer milletler (Kırgız, Rus, Türkmen, Tatar ve Arap) oluşturur. Bu nüfusun %97’si Müslüman (%7 Şii geri kalan Sünni), %1,5 Hristiyan ve geri kalana da herhangi bir dine mensup olduğunu açıklamayanlardır. Yaş ortancası 24,8, kadınlarda 25’4, erkeklerde 24,2’dir.  Tacikler tarihin çok eski zamanlarından beri bölgede yaşayan ve Dari Farsçasının bir lehçesi olan Tacikçe konuşurlar.

Tacikistan’ın idari taksimatı olarak 4 il ve 1 özerk ilçeler bölgesinden bahsedilebilir. Bu dört ilden 2’si bizim bildiğimiz il, 1 tanesi özerk il, 1 tane başkent ilidir: Başkent ili Düşenbe, Katlan (Kurgantepe), Sugd (Hucent), özerk il Kuhistani Bedehşan (Gorno-Bedehşan) ve özerk ilçeler bölgesi Nohiyahoi Tobei Jumhuri. Bu vilayetlerde küçüklü büyüklü 59 ilçe bulunmaktadır.

Devamını oku...

SİYASİ ve MÜLKİ İDARİ YAPI: TÜRKMENİSTAN

Genel Bilgiler

Türkmenistan Hazar Denizinin doğusunda yer alır. 488.000 km kare yüzölçümüne ve 5,5 milyona yakın nüfusa sahiptir. Kuzeyinde Kazakistan ve kuzey-doğusunda Özbekistan ile komşudur; batısında Hazar Denizi, güney batısında İran, güneyinde Afganistan ile sınıra sahiptir. Karakum çölü 350.000 km kareden fazla bir büyüklükle ülkenin  %70’ten fazlasını kaplar. Düz bir arazi olan Türkmenistan’da geri kalan %30’luk alan ise nehirlerin ve göllerin yer aldığı vaha özelliği taşır. Önemli göller, Hazar Denizinden ince bir şerit ile ayrılan Karaboğaz Gölü, Karakum Çölünün kuzeyindeki Sarıkamış gölü ve Ceyhun nehri yakınında Lebap şehrine yakın Kattaşar Gölüdür. Özbekistan sınırı boyunca kuzey batıya doğru uzanan Ceyhun (Amuderya) nehri yanında, Tecen, Murgab ve Atrek nehirleri diğer su kaynaklarıdır (Özcan 2014). Türkmenistan doğal gaz ve petrol rezervleri bakımından zengin bir ülkedir.

5,5 milyona yaklaşan Türkmenistan nüfusunun % 85’ini Türkmenler, %5’ini Özbekler, % 4’ünü Ruslar ve geri kalan %6’sını da diğer etnik gruplar oluşturur. Bu nüfusun %89’u Müslüman, %9’u Ortodoks Hristiyan olup geri kalan %2’sinin dini bilinmemektedir. Yaş ortanca değeri toplamda 28.3 yaş, kadınlarda 28.8, erkeklerde 27.8’dir.

Türkmenistan idari taksimat olarak 5 vilayet ve bir özel statülü şehirden meydana gelmiştir. Özel statülü şehir ülkenin başkenti olan Aşkabad olup 5 vilayet şunlardır: Ahal (Anev), Balkan, Daşoğuz, Mari, Lebap (Türkmenabad).

 

Devamını oku...

Sayfa 2 / 2

Site düzenlemesi Crystal Studio